Tiêu Chí Đánh Giá Uy Tín Nhà Thầu Trong E-HSMT: Giới Hạn Nào Để Không Vi Phạm Luật Đấu Thầu?

Trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu (LCNT), việc thiết lập tiêu chí đánh giá uy tín nhà thầu trong hồ sơ mời thầu (E-HSMT) đối với các gói thầu xây lắp luôn là một bài toán nhạy cảm. Chủ đầu tư luôn mong muốn chọn được đơn vị thi công chất lượng, đúng tiến độ; tuy nhiên, nếu đưa ra các tiêu chí quá khắt khe hoặc mang tính định tính cá nhân (như việc đếm số lần bị nhắc nhở), E-HSMT rất dễ rơi vào “lằn ranh đỏ” của việc hạn chế cạnh tranh.

Vậy dưới góc độ pháp lý, quy định này được hiểu và áp dụng như thế nào? Cùng kiemtoanxaydung.vn tìm hiểu chi tiết qua một tình huống thực tế đã được Bộ Tài chính trực tiếp giải đáp.

1. Trích dẫn nguyên văn tình huống vướng mắc trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính

Để có cái nhìn khách quan và chính xác nhất, chúng tôi xin trích dẫn nguyên văn câu hỏi của đơn vị tham gia đấu thầu và phần trả lời từ cơ quan chức năng về vấn đề đánh giá E-HSDT xây lắp như sau:

Hỏi (Ngày 23/04/2026):

Kính gửi: Bộ Tài Chính Hiện nay, có nhiều gói thầu E-HSMT đưa ra tiêu chí đánh giá kỹ thuật E-HSDT về uy tín thông qua các hợp đồng tương tự trước đó, cụ thể: Nhà thầu không có hợp đồng chậm tiến độ hoặc bỏ dở do lỗi của nhà thầu hoặc thi công không đảm bảo chất lượng, không đảm bảo an toàn giao thông, an toàn lao động, vệ sinh môi trường mà bị chủ đầu tư có văn bản nhắc nhở từ 03 lần trở lên. Xin hỏi:

• Yêu cầu trên có vi phạm Điều 19 và Điều 20, NĐ 214/2025/NĐ-CP hay không? Tổ chuyên gia có được phép sử dụng nguồn thông tin khác từ các văn bản xác nhận của chủ đầu tư để đánh giá nhà thầu uy tín nhà thầu hay bắt buộc chỉ lấy một kênh thông tin duy nhất từ cơ sở dữ liệu được công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để đánh giá uy tín của nhà thầu.

• Theo khoản 2 Điều 20, NĐ 214/2025/NĐ-CP, Đối với gói thầu xây lắp: Không được đưa tiêu chí đánh giá uy tín về tham dự thầu của nhà thầu vào tiêu chí đánh giá về kỹ thuật. Xin hỏi, chỉ uy tín về tham dự thầu không được đưa vào đánh giá về kỹ thuật hay cả uy tín thông qua việc thực hiện các hợp đồng tương tự trước đó? Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời:

Theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, hồ sơ mời thầu phải bao gồm đầy đủ các nội dung cần thiết để nhà thầu lập hồ sơ dự thầu và không được nêu điều kiện dẫn đến làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng theo quy định tại khoản 3 Điều 44 của Luật Đấu thầu.

Theo hướng dẫn tại Mục 3 Chương III Mẫu E-HSMT gói thầu xây lắp ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC, việc xây dựng tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật dựa trên các nội dung quy định tại Chương V, thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng của nhà thầu theo quy định tại Điều 19 và Điều 20 của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và các yêu cầu khác nêu trong E-HSMT. Căn cứ vào từng gói thầu cụ thể, khi lập E-HSMT phải cụ thể hóa các tiêu chí làm cơ sở để đánh giá về kỹ thuật bao gồm: tính hợp lý và khả thi của các giải pháp kỹ thuật, biện pháp tổ chức thi công phù hợp với đề xuất về tiến độ thi công; tiến độ thi công; Cách thức quản lý dự án bao gồm: tổ chức quản lý dự án, tổ chức quản lý hiện trường; các biện pháp bảo đảm chất lượng; bảo đảm điều kiện vệ sinh môi trường và các điều kiện khác như phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động; Mức độ đáp ứng các yêu cầu về bảo hành, bảo trì; Các yếu tố thân thiện môi trường (nếu có) gồm việc sử dụng các vật tư, vật liệu, biện pháp tổ chức thi công, dây chuyền, công nghệ thi công và các yếu tố khác (nếu có); Thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng của nhà thầu theo quy định tại Điều 19 và Điều 20 của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP; Các yếu tố cần thiết khác.

Theo đó, việc lập E-HSMT được thực hiện theo quy định nêu trên và thuộc trách nhiệm của tổ chuyên gia, chủ đầu tư.

2. Phân tích tình huống: Đưa tiêu chí “nhắc nhở 03 lần” vào hồ sơ mời thầu

Từ nội dung hỏi đáp trên, chúng ta thấy rõ một thực trạng: Nhiều Chủ đầu tư đang nhầm lẫn giữa việc “kiểm soát rủi ro dự án” và việc “tạo ra rào cản hạn chế cạnh tranh”.

Vướng mắc cốt lõi ở đây nằm ở việc Tổ chuyên gia yêu cầu nhà thầu không được có “văn bản nhắc nhở từ 03 lần trở lên” từ các Chủ đầu tư cũ. Đây là một tiêu chí mang tính định lượng nhưng lại dựa trên cơ sở định tính (vì mỗi Chủ đầu tư cũ có một tiêu chuẩn ra văn bản nhắc nhở khác nhau). Nếu áp dụng cứng nhắc, nó có thể vi phạm nguyên tắc công bằng, minh bạch trong đấu thầu. Đồng thời, nhà thầu cũng lúng túng trong việc phân định giữa “uy tín tham dự thầu” và “uy tín thực hiện hợp đồng”.

3. Căn cứ pháp lý về việc thiết lập tiêu chí đánh giá kỹ thuật E-HSDT

Dựa trên phần trả lời của Bộ Tài chính và kinh nghiệm thực tiễn, chuyên gia của chúng tôi phân tích các nền tảng pháp lý như sau:

3.1. Tuyệt đối cấm hành vi hạn chế cạnh tranh

Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và khoản 3 Điều 44 của Luật Đấu thầu, pháp luật quy định rất rõ: Việc lập hồ sơ mời thầu không được phép cài cắm các điều kiện dẫn đến làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Mọi tiêu chí được tạo ra nhằm mục đích ưu ái cho một nhóm nhà thầu cụ thể đều bị coi là vi phạm nghiêm trọng và có thể dẫn đến hệ quả hủy thầu.

3.2. Căn cứ đánh giá kỹ thuật theo Thông tư 79/2025/TT-BTC

Khi thiết lập tiêu chí đánh giá uy tín nhà thầu, Tổ chuyên gia và Chủ đầu tư phải bám sát Thông tư số 79/2025/TT-BTC. Tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật đối với gói thầu xây lắp phải bao quát các yếu tố thực tế như:

• Giải pháp kỹ thuật, tiến độ thi công.

• Tổ chức quản lý dự án, quản lý hiện trường.

• Bảo đảm chất lượng, an toàn lao động, vệ sinh môi trường, PCCC.

• Đặc biệt: Thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng theo Điều 19 và Điều 20 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

3.3. Phân biệt “Uy tín tham dự thầu” và “Kết quả thực hiện hợp đồng”

Đây là điểm mấu chốt để giải đáp câu hỏi của nhà thầu:

• Uy tín về tham dự thầu (Khoản 2 Điều 20): Là những hành vi diễn ra trong quá trình dự thầu (như từ chối thương thảo, trúng thầu nhưng không ký hợp đồng…). Pháp luật quy định không được đưa tiêu chí này vào đánh giá kỹ thuật E-HSDT xây lắp.

• Uy tín thông qua kết quả thực hiện hợp đồng: Đây là lịch sử thi công thực tế (chậm tiến độ, chất lượng kém…). Yếu tố này được phép sử dụng làm cơ sở để đánh giá năng lực kỹ thuật của nhà thầu.

4. Lưu ý cho Chủ đầu tư và Nhà thầu trong công tác LCNT

Lời khuyên cho các bên tham gia dự án đầu tư xây dựng:

• Đối với Chủ đầu tư & Tổ chuyên gia: Quyền quyết định tiêu chí E-HSMT thuộc về bạn, nhưng đi kèm với đó là trách nhiệm giải trình. Thay vì dùng tiêu chí dễ gây tranh cãi như “03 lần văn bản nhắc nhở” (vốn rất khó xác minh chéo và dễ bị coi là cản trở), hãy sử dụng cơ sở dữ liệu chính thống trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia về lịch sử vi phạm hợp đồng để đảm bảo tính khách quan và an toàn trước các kỳ thanh tra, kiểm toán.

• Đối với Nhà thầu: Cần chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ chứng minh năng lực thực hiện hợp đồng. Nếu phát hiện E-HSMT có chứa các tiêu chí định tính, gây khó dễ và không nằm trong khuôn khổ của Luật Đấu thầu hay Nghị định 214/2025/NĐ-CP, nhà thầu cần nhanh chóng thực hiện quyền yêu cầu làm rõ hoặc kiến nghị để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

5. Kết luận

Việc xây dựng tiêu chí đánh giá uy tín nhà thầu là cần thiết để bảo vệ chất lượng công trình, nhưng “thước đo” uy tín đó phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đấu thầu, Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC. Hiểu đúng luật, làm đúng quy trình không chỉ giúp nhà thầu nâng cao tỷ lệ trúng thầu mà còn giúp Chủ đầu tư tránh được những rủi ro pháp lý, rủi ro kiểm toán không đáng có trong tương lai.

---

Nguồn tham khảo hợp chuẩn: Bài viết được tham khảo và trích dẫn từ tình huống thực tế trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài Chính (www.mof.gov.vn).

(Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến đấu thầu, quản lý chi phí hay kiểm toán dự án xây dựng, quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với kiemtoanxaydung.vn để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ kịp thời!)

Ban Biên tập