Hướng dẫn chi tiết Thông tư 36/2026/TT-BTC: Quản lý, sử dụng chi phí và định mức cho hoạt động quy hoạch

Sự ra đời của Thông tư 36/2026/TT-BTC (ban hành ngày 31/03/2026) được xem là bước ngoặt quan trọng, tháo gỡ nhiều “nút thắt” pháp lý kéo dài trong ngành xây dựng và đầu tư công. Văn bản này mang đến các hành lang pháp lý minh bạch về việc quản lý chi phí quy hoạch, cũng như áp dụng định mức hoạt động quy hoạch một cách chuẩn xác. Bài viết dưới đây của chuyên gia từ kiemtoanxaydung.vn sẽ mổ xẻ chi tiết từng quy định cốt lõi, giúp các Chủ đầu tư, Ban quản lý dự án và Đơn vị tư vấn lập dự toán quy hoạch chuẩn xác, tránh rủi ro xuất toán sau này.

1. Phạm vi áp dụng của Thông tư 36/2026/TT-BTC (Lưu ý các trường hợp ngoại trừ)

Điều đầu tiên các Chủ đầu tư cần nắm rõ khi thực hiện quản lý chi phí quy hoạch là ranh giới áp dụng của Thông tư. Căn cứ theo Điều 1, đối tượng điều chỉnh được phân định rạch ròi:

• ĐƯỢC áp dụng đối với: Các hoạt động lập, thẩm định, công bố, đánh giá và điều chỉnh quy hoạch cấp quốc gia, vùng, lĩnh vực, chi tiết ngành. Việc áp dụng định mức áp dụng nghiêm ngặt cho quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh.

• KHÔNG áp dụng đối với (Ngoại trừ): * Các hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn.

  • Quy hoạch đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt.

  • Định mức đối với quy hoạch chi tiết ngành (áp dụng theo pháp luật chuyên ngành riêng biệt).

2. Quy định về nguồn vốn và nguyên tắc quản lý chi phí quy hoạch

Một trong những sai sót thường gặp nhất khi lập dự toán quy hoạch là nhầm lẫn nguồn vốn. Điều 4 của Thông tư 36/2026/TT-BTC đã thiết lập lằn ranh rõ ràng:

• Đối với khâu Lập, Công bố và Điều chỉnh quy hoạch: Được phép sử dụng linh hoạt nguồn vốn đầu tư công, nguồn chi thường xuyên của ngân sách nhà nước và các nguồn tài trợ hợp pháp khác.

• Đối với khâu Thẩm định và Đánh giá thực hiện quy hoạch: TUYỆT ĐỐI CHỈ sử dụng nguồn chi thường xuyên hoặc nguồn tài trợ. (Không được dùng vốn đầu tư công).

• Nguyên tắc chống thanh toán kép: Ngân sách nhà nước tuyệt đối không bố trí vốn cho các nội dung công việc đã được tổ chức, cá nhân tài trợ toàn bộ.

3. Hướng dẫn chi tiết Nội dung chi và Định mức hoạt động quy hoạch

Việc bóc tách rành mạch cơ cấu chi phí là cơ sở để các đơn vị tư vấn và quản lý dự án bảo vệ thành công dự toán trước các cơ quan thẩm định.

Chi phí trực tiếp và gián tiếp

Căn cứ Điều 6 và Điều 7, cơ cấu chi phí được chia làm 2 nhóm:

• Chi phí trực tiếp quy hoạch: Bao gồm các khoản chi cho hoạt động lập quy hoạch, chi trả cho các ủy viên phản biện, phản biện đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC), phản biện sơ đồ/cơ sở dữ liệu và các chi phí trực tiếp phục vụ điều chỉnh quy hoạch.

• Chi phí gián tiếp: Gồm chi phí quản lý chung (lương bộ máy, phụ cấp, bảo hiểm, văn phòng phẩm…), chi thuê chuyên gia tư vấn, chi tổ chức lựa chọn nhà thầu, khảo sát, thu thập số liệu và tổ chức hội nghị/hội thảo.

Nguyên tắc áp dụng định mức chuyên gia tư vấn

Đây là điểm sáng lớn nhất về định mức hoạt động quy hoạch tại Thông tư này. Việc áp dụng mức chuyên gia tư vấn phải tuân thủ nguyên tắc sau (Căn cứ Điều 11):

• Là mức trần thanh toán: Các định mức quy định tại Phụ lục là mức tối đa.

• Thuê 01 chuyên gia độc lập: Mức chi trả phải bằng hoặc cao hơn mức quy định tương ứng.

• Thuê nhóm chuyên gia: Chuyên gia chủ trì phải đạt mức bằng hoặc cao hơn quy định. Các thành viên còn lại được linh hoạt áp dụng các mức chuyên gia khác, miễn sao tổng chi phí không vượt quá định mức trần đã được phê duyệt.

4. Lập dự toán và Điều khoản chuyển tiếp cần lưu ý

Đối với các dự án đang triển khai dang dở, Chủ đầu tư cần đặc biệt lưu tâm đến mốc thời gian 01/03/2026 (Căn cứ Điều 18):

• Dự án đã duyệt dự toán & bố trí vốn trước 01/03/2026 (chưa công bố): Tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật cũ. Chỉ áp dụng Thông tư 36/2026/TT-BTC nếu phát sinh việc lập mới hoặc điều chỉnh dự toán cho riêng khâu công bố quy hoạch.

• Dự án đã trình duyệt nhưng CHƯA được phê duyệt điều chỉnh trước 01/03/2026: Vẫn áp dụng cơ chế thanh toán theo quy định cũ.

• Quy hoạch chi tiết ngành đã duyệt dự toán: Tiếp tục thực hiện xuyên suốt theo hệ thống pháp luật cũ mà không cần lập lại.

5. Góc nhìn chuyên gia từ kiemtoanxaydung.vn

Với kinh nghiệm tư vấn quản lý chi phí đầu tư xây dựng, chuyên gia của kiemtoanxaydung.vn đánh giá Thông tư 36/2026/TT-BTC đã giải quyết triệt để 4 vướng mắc lớn sau:

• Tháo gỡ điểm nghẽn nhân sự cấp cao: Việc cho phép linh hoạt quỹ lương chuyên gia (chỉ khống chế trần tổng chi phí và mức của chuyên gia chủ trì) giúp các Ban quản lý dự án tự tin thu hút nhân tài thực thụ mà không lo vi phạm trần tài chính định mức cứng nhắc như trước đây.

• Luật hóa chi phí quản lý bộ máy: Chấm dứt tình trạng các cơ quan chủ trì quy hoạch “thiếu trước hụt sau” nhờ việc danh mục chi quản lý chung đã được đưa vào nội dung chi gián tiếp hợp lệ.

• Chống thất thoát ngân sách: Quy định cấm dùng ngân sách nhà nước bù đắp cho các phần việc đã có nguồn tài trợ giúp loại bỏ rủi ro thanh toán kép, rủi ro hình sự cho các Chủ đầu tư.

• Minh bạch ranh giới nguồn vốn: Không còn sự lúng túng khi lập dự toán quy hoạch giữa ranh giới “vốn đầu tư công” và “chi thường xuyên”.

Kết luận

Việc nắm vững và áp dụng chuẩn xác Thông tư 36/2026/TT-BTC là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả tài chính cho mọi dự án quy hoạch. Từ việc quản lý chi phí quy hoạch đến áp dụng linh hoạt định mức hoạt động quy hoạch, mọi khâu đều đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về luật pháp hiện hành.

📥 [TẢI VỀ TOÀN VĂN THÔNG TƯ 36/2026/TT-BTC VÀ PHỤ LỤC TẠI ĐÂY]

Nếu Chủ đầu tư, Ban quản lý dự án đang gặp khó khăn trong việc bóc tách nội dung chi, bảo vệ dự toán hay thanh quyết toán hợp đồng tư vấn, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của kiemtoanxaydung.vn để được hỗ trợ chuyên sâu và an toàn pháp lý tuyệt đối!