Căn cứ pháp lý để Chủ đầu tư được thuê thẩm tra thiết kế khi không thuộc trường hợp bắt buộc thẩm tra theo Luật Xây dựng

Việc thẩm tra thiết kế xây dựng đóng vai trò là “bộ lọc” kỹ thuật quan trọng giúp loại trừ sai sót trước khi thi công. Tuy nhiên, đối với các công trình quy mô nhỏ (như cấp IV) không thuộc diện bắt buộc phải thẩm tra theo Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, liệu Chủ đầu tư có được phép chủ động thuê đơn vị tư vấn độc lập để thực hiện công tác này hay không? Bài viết dưới đây sẽ mổ xẻ ranh giới pháp lý, quyền hạn của Chủ đầu tư và những lưu ý cốt lõi khi thanh quyết toán chi phí cho hạng mục này.

1. Tóm tắt tình huống pháp lý

Bối cảnh thực tế diễn ra tại một Ban Quản lý dự án được giao làm Chủ đầu tư dự án giao thông đường bộ cấp IV (Dự án nhóm C, sử dụng vốn đầu tư công). Căn cứ theo quy định của Luật Xây dựng hiện hành, công trình này không thuộc danh mục các công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng (từ cấp II trở lên) nên không bắt buộc phải tiến hành thẩm tra thiết kế. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng, Chủ đầu tư vẫn muốn thuê một đơn vị tư vấn thẩm tra độc lập để kiểm soát hồ sơ thiết kế trước khi phê duyệt. Vấn đề đặt ra là việc thuê tư vấn trong trường hợp này có hợp pháp và được chấp thuận thanh toán hay không?

2. Nội dung hỏi – đáp chi tiết

Nguồn trích dẫn: Cổng thông tin điện tử Bộ Xây dựng – Link gốc: https://moc.gov.vn/vn/pages/ChiTietHoiDap.aspx?chID=11070

Hỏi: (Lê Đức Phương – ducphuonggt@gmail.com)

Tôi đang công tác tại Ban Quản lý dự án khu vực Phú Thọ. Ban Quản lý dự án khu vực Phú Thọ được UBND tỉnh Phú Thọ giao làm chủ đầu tư thực hiện “Dự án A”. Dự án A sử dụng nguồn vốn đầu tư công, nhóm C; loại và cấp công trình là công trình giao thông đường bộ, cấp IV.

Dự án đã được UBND tỉnh Phú Thọ phê duyệt dự án, hiện nay chủ đầu tư đang tổ chức thực hiện công tác lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt, cụ thể: – Theo quy định tại khoản 4 Điều 41 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng:

“4. Việc thẩm tra thiết kế xây dựng đối với công trình xây dựng quy định tại khoản 3 Điều 29 Luật Xây dựng năm 2025 được quy định như sau: a) Chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu tư vấn thực hiện việc thẩm tra làm cơ sở cho việc thẩm định của chủ đầu tư. Các cá nhân tham gia thẩm tra phải đảm bảo điều kiện năng lực hành nghề theo quy địnhˮ.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 29 và khoản 5 Điều 26 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15:

“Điều 29. Thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng … 3. Công trình xây dựng được quy định tại khoản 5 Điều 29 của Luật này phải được thẩm tra thiết kế xây dựng làm cơ sở cho việc thẩm định hoặc kiểm soát thiết kế của chủ đầu tư”.

“Điều 26. Thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo kinh tế kỹ thuật … 5. Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng phải được thẩm tra thiết kế xây dựng làm cơ sở cho việc thẩm định bao gồm: a) Công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng hoặc dự án có công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra thiết kế xây dựng về nội dung an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các nội dung khác theo thoả thuận hợp đồng xây dựngˮ.

Theo quy định tại điểm IV.1 Phụ lục IV Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 của Chính phủ: Danh mục công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng là Công trình giao thông đường bộ (Đường ô tô) từ cấp II trở lên.

Theo các quy định nêu trên, tôi đang hiểu chỉ áp dụng bắt buộc công tác thẩm tra thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt đối với các dự án đáp ứng theo quy định tại khoản 3 Điều 29 và khoản 5 Điều 26 của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.

Vậy, tôi xin được hỏi Bộ Xây dựng: Chủ đầu tư có được phép lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt đối với Dự án A hay không? (Dự án A không thuộc tiêu chí bắt buộc phải tổ chức thẩm tra theo quy định tại khoản 3 Điều 29 và khoản 5 Điều 26 của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15).

Kính đề nghị Bộ Xây dựng quan tâm, hướng dẫn.

Trả lời:

Sau khi nghiên cứu, Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng có ý kiến như sau:

• Tại khoản 15 Điều 3 Luật Xây dựng năm 2025 quy định: “15. Thẩm tra là việc tổ chức, cá nhân thực hiện kiểm tra, đánh giá, kết luận đối với nội dung cần thiết về chuyên môn trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án đầu tư xây dựng theo yêu cầu của người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn về xây dựng.”.

• Tại điểm a, b khoản 1 và điểm a, b và c khoản 2 Điều 40 Luật Xây dựng năm 2025 quy định:

“1. Chủ đầu tư có các quyền sau đây:

a) Lập dự án, thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng, khảo sát xây dựng theo quy định của Luật này;

b) Lựa chọn, giao kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu để thực hiện các công việc về lập, quản lý dự án, khảo sát xây dựng, thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng;…

2. Chủ đầu tư có các nghĩa vụ, trách nhiệm sau đây:

a) Lựa chọn nhà thầu tư vấn thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng, khảo sát xây dựng có kinh nghiệm, năng lực theo quy định;

b) Xác định yêu cầu, nội dung nhiệm vụ lập dự án, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thẩm tra thiết kế xây dựng;

c) Cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết cho nhà thầu tư vấn lập dự án, khảo sát xây dựng, thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng;”.

Như vậy, chủ đầu tư có quyền lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra thiết kế xây dựng theo quy định nêu trên.

Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng

3. Phân tích chuyên sâu từ www.kiemtoanxaydung.vn

Qua văn bản trả lời của Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, có thể khẳng định bản chất pháp lý của tình huống này là việc phân định rõ giữa “nghĩa vụ bắt buộc” và “quyền hạn” của Chủ đầu tư. Dưới đây là những phân tích chuyên môn sâu dành cho các chủ thể tham gia dự án:

• Đối với Chủ đầu tư / Ban Quản lý dự án:

  • Thực thi quyền chủ động: Dù pháp luật không bắt buộc, Chủ đầu tư hoàn toàn có quyền chủ động thuê tư vấn thẩm tra (theo khoản 15 Điều 3 Luật Xây dựng 2025 và Điều 40 Luật Xây dựng năm 2025). Đây là một công cụ đắc lực giúp Chủ đầu tư kiểm soát rủi ro, tối ưu hóa khối lượng, và bảo vệ bản thân trước các trách nhiệm giải trình sau này.

  • Quản lý chi phí & Quyết toán: Vì dự án sử dụng vốn đầu tư công, Chủ đầu tư phải hết sức lưu ý: Việc thuê tư vấn thẩm tra bắt buộc phải được dự trù và phê duyệt trong Tổng mức đầu tư hoặc Dự toán xây dựng công trình. Nếu chi phí này chưa có trong dự toán được duyệt, Chủ đầu tư phải làm thủ tục điều chỉnh dự toán/kế hoạch lựa chọn nhà thầu trước khi ký hợp đồng để tránh rủi ro xuất toán khi kiểm toán độc lập hoặc thanh tra vào làm việc.

• Đối với Kỹ sư thiết kế / Nhà thầu Tư vấn thiết kế:

  • Không thể chủ quan khi công trình “không thuộc diện thẩm tra bắt buộc”. Việc Chủ đầu tư thuê đơn vị thứ ba kiểm tra chéo đòi hỏi hồ sơ thiết kế, dự toán phải chuẩn xác, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn, tiêu chuẩn (QCVN, TCVN) và bám sát định mức hiện hành. Mọi sai sót về khối lượng hoặc áp sai đơn giá sẽ dễ dàng bị phát hiện và cắt giảm.

• Đối với Luật sư / Nhà tư vấn quản lý dự án:

  • Cần tham mưu kỹ lưỡng cho Chủ đầu tư khi lập Đề cương nhiệm vụ thẩm tra. Hợp đồng tư vấn thẩm tra cần quy định rõ trách nhiệm bồi thường của đơn vị thẩm tra nếu họ để lọt sai sót dẫn đến thiệt hại về kinh tế cho dự án. Đồng thời, tư vấn cho Chủ đầu tư trình tự thủ tục lựa chọn nhà thầu thẩm tra sao cho đúng quy định của Luật Đấu thầu, đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ thanh quyết toán.

4. Tài liệu tham khảo & Tải về (Download)

Tải về các văn bản pháp luật liên quan hoặc tài liệu hướng dẫn chi tiết tại đây:

• Luật Xây dựng năm 2025
• Nghị định số 217/2026/NĐ-CP

Nếu Quý đối tác, Chủ đầu tư, và các Nhà thầu cần hỗ trợ chuyên sâu về tư vấn quản lý dự án, quản lý chi phí, tư vấn kiểm toán và quyết toán vốn đầu tư dự án, vui lòng liên hệ trực tiếp với PHAN ANH FIRM – Đơn vị chủ quản của hệ thống www.kiemtoanxaydung.vn. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực chiến, chúng tôi cam kết mang lại giải pháp tối ưu và an toàn pháp lý nhất cho dự án của bạn.