Nghị quyết 135/NQ-CP: Hướng dẫn cắt giảm chi ngân sách & Tác động dự án công (2026)

Nghị quyết 135/NQ-CP đặt ra áp lực lớn trong việc cơ cấu lại nguồn vốn năm 2026 với việc cắt giảm 10% chi thường xuyên và 5% chi đầu tư phát triển. Bài viết dưới góc nhìn chuyên gia pháp lý sẽ làm rõ các đối tượng được loại trừ và hướng dẫn Chủ đầu tư, Nhà thầu bảo vệ dòng tiền dự án trước áp lực tiết kiệm chi NSNN năm 2026, đảm bảo tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 2026 và có phương án xử lý giá gói thầu 2026 an toàn, đúng luật.

1. Tổng quan về áp lực tiết kiệm chi NSNN năm 2026 theo Nghị quyết 135/NQ-CP

Nghị quyết số 135/NQ-CP ngày 22/05/2026 được Chính phủ ban hành nhằm thiết lập kỷ luật tài chính cứng rắn, tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm quốc gia. Đối với cộng đồng doanh nghiệp xây dựng và các Ban Quản lý dự án, văn bản này tạo ra một “nút thắt” trực tiếp đến dòng tiền thanh toán với hai chỉ tiêu mang tính bắt buộc:

• Siết chặt chi thường xuyên: Các cơ quan ở trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải thực hiện tiết kiệm 10% chi thường xuyên ngân sách nhà nước và nguồn thu phí được khấu trừ để lại theo chế độ được giao đầu năm 2026. Chưa dừng lại ở đó, các đơn vị phải triệt để tiết kiệm thêm trên 5% trên số dự toán còn lại, đặc biệt nhắm vào chi hội nghị, hội thảo, đi công tác trong và ngoài nước.

• Cắt giảm chi đầu tư phát triển: Chính phủ yêu cầu thực hiện tiết kiệm 5% dự toán chi đầu tư phát triển nguồn ngân sách địa phương được Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026. Việc tiết kiệm này được thực hiện ngay từ khâu phân bổ dự toán, với mục đích rõ ràng là để bổ sung vốn đầu tư công trình đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

Việc cắt giảm “ngay từ khâu phân bổ” đồng nghĩa với việc “miếng bánh” ngân sách giao về các địa phương cho các dự án hạ tầng cơ sở sẽ lập tức bị thu hẹp, đẩy rủi ro thiếu hụt vốn giải ngân về phía Chủ đầu tư và Nhà thầu thi công.

2. Bảng phân định đối tượng bị cắt giảm và đối tượng được loại trừ

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình thanh quyết toán, Chủ đầu tư và Nhà thầu cần nắm rõ lằn ranh giữa các dự án/hạng mục bị cắt giảm và các trường hợp được miễn trừ. Dưới đây là bảng phân định dựa trên quy định tại Điều 1, Điều 2 và Phụ lục của Nghị quyết 135/NQ-CP:

Lưu ý pháp lý: Việc Nghị quyết kiên quyết bảo vệ nguồn vốn cho lĩnh vực chuyển đổi số và nguồn vốn từ bội chi ngân sách địa phương mở ra hướng đi an toàn cho các doanh nghiệp đang tập trung thi công các hạ tầng số hoặc các dự án sử dụng vốn vay bù đắp bội chi của chính quyền địa phương.

3. Tác động trực tiếp đến hoạt động Đấu thầu & Quản lý dự án

“Nỗi đau” lớn nhất của Nhà thầu khi chính sách vĩ mô thay đổi là việc bị “ép” giảm giá dự thầu hoặc cập nhật lại giá gói thầu khi đã tốn kém chi phí lập Hồ sơ dự thầu. Nghị quyết 135/NQ-CP đã có một “chốt chặn” pháp lý cực kỳ quan trọng tại Điểm c Khoản 3 Điều 1 để giải quyết bài toán này.

Trích xuất quy định tại Điểm c Khoản 3 Điều 1:

Việc thực hiện tiết kiệm không áp dụng đối với: “Kinh phí thực hiện các gói thầu đã phát hành thông báo mời thầu hoặc phát hành hồ sơ yêu cầu, gửi dự thảo hợp đồng trước ngày Chính phủ ban hành Nghị quyết này theo đúng quy định pháp luật, không cập nhật được giá gói thầu để thực hiện tiết kiệm chi và tiếp tục thực hiện trong năm 2026”.

Phân tích chuyên sâu:

• Mốc thời gian bước ngoặc: Ngày ban hành Nghị quyết là ngày 22/05/2026.

• Khi nào nhà thầu không phải cập nhật lại giá gói thầu? Nếu Chủ đầu tư đã nhấn nút “phát hành” Thông báo mời thầu (trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia), phát hành Hồ sơ yêu cầu (với chỉ định thầu), hoặc đã gửi dự thảo hợp đồng cho nhà thầu trước ngày 22/05/2026, thì gói thầu đó chính thức “thoát hiểm”.

• Tác động tới Chủ đầu tư: Quy định này giúp Chủ đầu tư tránh được vòng luẩn quẩn phải hủy thầu, lập lại dự toán, trình thẩm định và phê duyệt lại giá gói thầu để ép xuống 5% hoặc 10%. Tiến độ lựa chọn nhà thầu được bảo toàn, loại bỏ rủi ro bị thanh tra, kiểm toán xuất toán sau này do vi phạm quy trình đấu thầu.

• Tác động tới Nhà thầu: Đây là căn cứ pháp lý sắc bén để nhà thầu bảo vệ mặt bằng giá đã bỏ thầu. Các bước đánh giá hồ sơ, thương thảo và ký kết hợp đồng vẫn được tiếp tục triển khai dựa trên giá gói thầu nguyên bản, bảo vệ biên độ lợi nhuận cốt lõi của doanh nghiệp xây lắp.

4. Giải đáp vướng mắc thường gặp

Dựa trên thực tiễn tư vấn pháp lý, dưới đây là lời giải cho 4 vướng mắc “sống còn” mà các doanh nghiệp và Ban Quản lý dự án (BQLDA) đang đối mặt:

• Vấn đề 1: Việc cắt giảm 10% chi thường xuyên có ảnh hưởng đến chi phí quản lý dự án của Ban Quản lý dự án không?

  • Có và Không. Nếu BQLDA được cấp kinh phí hoạt động từ nguồn chi thường xuyên hoặc nguồn thu phí được khấu trừ để lại theo chế độ, ngân sách hoạt động sẽ bị cắt giảm 10%. Tuy nhiên, toàn bộ quỹ lương, phụ cấp, tiền công và các khoản chi cho con người của BQLDA đều thuộc diện không thực hiện tiết kiệm. Trường hợp chi phí quản lý dự án được trích lập từ chi phí đầu tư phát triển (nằm trong Tổng mức đầu tư), khoản này sẽ chịu sự điều chỉnh của mức cắt giảm 5%.

• Vấn đề 2: Gói thầu xây lắp (sử dụng nguồn chi thường xuyên) đã phát hành Hồ sơ mời thầu trước ngày 22/05/2026 có bắt buộc phải cập nhật lại giá gói thầu để cắt giảm tiết kiệm không?

  • Hoàn toàn KHÔNG. Điểm c Khoản 3 Điều 1 Nghị quyết 135/NQ-CP bảo vệ tuyệt đối kinh phí các gói thầu đã phát hành thông báo mời thầu trước ngày 22/05/2026, cho phép tiếp tục thực hiện trong năm 2026 mà không phải cập nhật giá để tiết kiệm chi.

• Vấn đề 3: Địa phương bị cắt giảm 5% dự toán chi đầu tư phát triển ngay từ khâu phân bổ thì các dự án đang thi công có bị nợ đọng thanh toán khối lượng không?

  • Nguy cơ này là CÓ THẬT và RẤT CAO. Do 5% bị trừ thẳng “ngay từ khâu phân bổ”, trần vốn cấp cho địa phương đã bị hụt. Nếu dự án có khối lượng hoàn thành lớn nhưng ngân sách địa phương không cân đối lại được nguồn, tiềm ẩn nguy cơ đẩy nhà thầu vào tình trạng bị nợ đọng khối lượng đã thi công.

• Vấn đề 4: Các dự án đầu tư từ nguồn bội chi ngân sách địa phương có thuộc diện phải tiết kiệm 5% không?

  • KHÔNG. Khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 135/NQ-CP quy định rõ việc không thực hiện tiết kiệm đối với vốn đầu tư từ nguồn bội chi ngân sách địa phương. Các dự án sử dụng nguồn vốn này được bảo toàn 100% trần dự toán.

5. Khuyến nghị pháp lý cho Chủ đầu tư và Nhà thầu

Dưới lăng kính của cơ quan thanh tra, kiểm toán, việc áp dụng sai đối tượng cắt giảm hoặc cố ý “lách” ngày phát hành thông báo mời thầu sẽ dẫn đến hậu quả xuất toán thu hồi nợ nghiêm trọng. Để phòng ngừa rủi ro, chúng tôi khuyến nghị:

• Đối với Chủ đầu tư/BQLDA: Cần rà soát khẩn cấp toàn bộ danh mục dự án đầu tư công trong năm 2026. Với phần vốn địa phương bị hụt 5%, cần trình cấp có thẩm quyền phương án điều chỉnh cơ cấu Tổng mức đầu tư hoặc rà soát cắt bỏ các hạng mục chưa cấp bách. Phải lưu trữ hồ sơ chứng minh hệ thống về thời điểm phát hành HSMT/HSYC trước ngày 22/05/2026 để làm bằng chứng giải trình sau này với các gói thầu sử dụng nguồn chi thường xuyên.

• Đối với Nhà thầu xây dựng: Trước khi đặt bút ký hợp đồng thi công trong nửa cuối năm 2026, cần yêu cầu Chủ đầu tư làm rõ nguồn vốn bố trí cho gói thầu có thuộc nhóm bị cắt giảm 5% hay không. Ưu tiên tập trung máy móc, nhân lực thi công và nghiệm thu dứt điểm các dự án thuộc nguồn vốn Trung ương, nguồn bội chi địa phương, hoặc các dự án công nghệ, chuyển đổi số để đảm bảo an toàn dòng tiền.

[TẢI VỀ TẠI ĐÂY] Toàn văn Nghị quyết số 135/NQ-CP ngày 22/5/2026

Dự án của bạn có nguy cơ bị ảnh hưởng dòng tiền do quy định cắt giảm 5% chi đầu tư phát triển? Các gói thầu đang mời thầu cần xử lý giá ra sao? Liên hệ ngay kiemtoanxaydung.vn qua Hotline để được đội ngũ Chuyên gia pháp lý tư vấn bảo vệ khối lượng thanh toán và quyết toán dự án đầu tư công tối ưu nhất.